Procesy miejskie i metropolitalne

Kontekst:

Konurbacja górnośląska jest jednym z największych polskich obszarów wielkomiejskich, gdzie postępują dynamiczne procesy metropolizacji. Świadczyć o tym może stopniowe włączanie się tego obszaru w sieć europejskich metropolii, czego efektywnymi wskaźnikami mogą być: dynamiczny wzrost ruchu pasażerskiego na lotnisku Katowice Pyrzowice (z 260 tyś przed rokiem 2004 do ponad 3 mln w 2015 roku), napływ zagranicznych inwestorów w związku z wysokimi ocenami atrakcyjności inwestycyjnej, wzrost potencjału innowacyjnego, czemu towarzyszą powstające licznie klastry i parki naukowo-technologiczne, inwestycje o znaczeniu metropolitalnym (NOSPR, MCK, Muzeum Śląskie). To jedynie wycinek długiej listy czynników przekładających się na rozwój funkcji metropolitalnych Górnośląskiego obszaru metropolitalnego, którego zewnętrzne oddziaływanie nieustannie rośnie, o czym może świadczyć wejście Katowic, stolicy obszaru metropolitalnego, do wąskiego grona globalnej sieci miast kreatywnych UNESCO w dziedzinie muzyki.

Postępującej konsolidacji funkcjonalnej Górnośląskiego obszaru metropolitalnego towarzyszy utrzymująca się fragmentaryzacja instytucjonalna powodująca, że obszar ten jest zarządzany przez kilkanaście działających niezależnie od siebie jednostek samorządowych tego samego szczebla. Powyższy układ terytorialno-administracyjny nie sprzyja zintegrowanemu zarządzaniu, optymalizacji wydatków inwestycyjnych, efektywnej promocji zewnętrznej oraz zrównoważonemu rozwojowi terytorialnemu.

Mimo kolejnych nieudanych prób stworzenia umocowanej ustawowo jednostki zarządzania Górnośląskim obszarem metropolitalnym, lata dyskusji i debat doprowadziły do względnego konsensu, którego symptomy dostrzegalne są zarówno na poziomie centralnym, jak i pośród bezpośrednio zainteresowanych jednostek samorządowych, co do konieczności ostatecznego rozwiązania tego problemu.  Można zatem oczekiwać, że w ciągu najbliższych 2 lat Górnośląski obszar metropolitalny zyska instytucjonalną emanację, która będzie dysponowała realnymi narzędziami i środkami oddziaływania na swoim terytorium.


OFERTA

Przykładowe zagadnienia badawcze:

  • Badania kapitału społecznego i procesów współrządzenia (zaangażowanie środowisk gospodarczych, organizacji pozarządowych, jednostek badawczych, itp. w kształtowanie polityk metropolitalnych)
  • Delimitacja obszaru metropolitalnego, regionu metropolitalnego, analiza funkcji metropolitalnych, powiązań funkcjonalnych i wyznaczanie stery wpływu metropolii;
  • Badania i ekspertyzy na potrzeby opracowania strategii rozwoju obszarów metropolitalnych z określeniem wyzwań i kierunków ich rozwoju (strategia polityki metropolitalnej);
  • Badania stanu spójności społecznej i terytorialnej w kontekście zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich;
  • Analiza czynników i barier rozwoju obszarów metropolitalnych;
  • Identyfikacja metropolitalnych sieci przepływów z określeniem funkcjonalnych specjalności jednostek samorządowych w obszarach metropolitalnych;
  • Badania opinii mieszkańców na temat procesu integracji w obszarze metropolitalnym i jego funkcjonowania w perspektywie kształtowania się tożsamości metropolitalnej;
  • Diagnoza poziomu integracji i skoordynowania usług publicznych świadczonych przez samorządy w obszarach metropolitalnych w perspektywie tworzenia centrów usług wspólnych;
  • Ruch wahadłowy ze szczególnym uwzględnieniem dojazdów do pracy;
  • (…)

Analizy i badania sektorowe, m.in.:

  • Transport publiczny;
  • Turystyka – baza i potencjał rozwojowy;
  • Usługi komunalne w perspektywie ich integracji w obrębie metropolitalnych centrów usług wspólnych;
  • Gospodarka i jej potencjał;
  • Sektor edukacji, kształcenia zawodowego i ustawicznego;
  • Rynek pracy i jego trendy;
  • Sytuacja demograficzna – stan i prognozy;
  • Infrastruktura i usługi w zakresie służby zdrowia i pomocy socjalnej;
  • Zasoby naturalne i bogactwo przyrodnicze;
  • (…)

Szczegółowa oferta naszych zespołów badawczych wraz z wykazem ekspertów i ich dokonań:


Zespół ds. metropolizacji i metropolitalnego współrządzenia
Koordynator: dr hab. Robert Pyka


Zespół ds. gospodarki, przedsiębiorczości i rynku pracy
Koordynator: dr hab. Adam Bartoszek 


Zespół ds. gospodarki przestrzennej i obszarów funkcjonalnych
Koordynator:  dr hab. Elżbieta Zuzańska-Żyśko


Zespół ds. partycypacji, społeczeństwa obywatelskiego i konsultacji społecznych
Koordynator: dr Krzysztof Bierwiaczonek


Zespół ds. analiz i dokumentów strategicznych
Koordynator: dr Grzegorz Gawron


Zespół ds. programowania i monitorowania zrównoważonego rozwoju regionu
Koordynator: dr hab. Aleksandra Kuzior


Zespół ds. badań zjawisk i procesów kulturowych
Koordynator: dr Andrzej Górny


Zespół ds. transportu
Koordynator: dr Andrzej Soczówka


Zespół ds. turystyki
Koordynator: dr Sławomir Pytel